റിയാദ്: റിയാദിന് വടക്കുപടിഞ്ഞാറുള്ള അല്‍-ഖുറൈന പട്ടണത്തിലെ ഒരു പുരാവസ്തു സ്ഥലത്ത് പുരാവസ്തു സര്‍വ്വേയും ഖനന പദ്ധതിയും പൂര്‍ത്തിയാക്കി ഹെറിറ്റേജ് കമ്മീഷന്‍. സൗദി വിദഗ്ദ്ധര്‍ പങ്കെടുത്ത ഈ പദ്ധതി, രാജ്യത്തിന്റെ പൈതൃക സ്ഥലങ്ങള്‍ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും അവയെ ഒരു പ്രധാന സാംസ്‌കാരിക, സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സായി മാറ്റുന്നതിനുമുള്ള കമ്മീഷന്റെ ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ്.

അല്‍-ഖുറൈന സൈറ്റിന്റെ ചരിത്രപരവും സാംസ്‌കാരികവുമായ തുടര്‍ച്ച മനസ്സിലാക്കുന്നതിനും, വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലികളും നിര്‍മ്മാണ രീതികളും തിരിച്ചറിയുന്നതിനും, ഖനനത്തിലൂടെ കണ്ടെത്തിയ പുരാവസ്തുക്കള്‍ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനുമാണ് പദ്ധതി.

സര്‍വേയിലും ഖനനത്തിലും വൃത്തത്തിലുള്ള ഘടനകള്‍ കണ്ടെത്തി. ഇത് ബിസി മൂന്നും രണ്ടും സഹസ്രാബ്ദങ്ങളിലേക്കുള്ള ശവകുടീരങ്ങളാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അല്‍-ഖുറൈന സൈറ്റിലെ താഴ്വരയില്‍ നിന്ന് കുന്നിന്‍ മുകളിലേക്കും, തുടര്‍ന്ന് റിയാദ് നഗരത്തിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്ന ഒരു പുരാതന പാതയും ഇവിടെ കണ്ടെത്തി. ഏകദേശം 50,000 വര്‍ഷം പഴക്കമുള്ള മധ്യ ശിലായുഗത്തിലെ മണ്‍പാത്രങ്ങളും കല്ല് കൊണ്ടുള്ള ഉപകരണങ്ങളും ഇവിടെ നിന്ന് ലഭിച്ചു.

റിയാദിന്റെയും സമീപ പ്രദേശങ്ങളുടെയും പുരാവസ്തു ഭൂപടം പുനര്‍രൂപകല്‍പ്പന ചെയ്യുന്നതിനായി ഹെറിറ്റേജ് കമ്മീഷന്‍ ആരംഭിച്ച 'അല്‍ യമാമ' സംരംഭത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഈ കണ്ടെത്തല്‍. മുമ്പ് പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാത്ത സ്ഥലങ്ങള്‍ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനും വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലെ മനുഷ്യവാസത്തിന്റെ രീതികള്‍ വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിനും നൂതന ഗവേഷണ സാങ്കേതിക വിദ്യകള്‍ ഉപയോഗിച്ച് കൃത്യമായ സര്‍വേകള്‍ നടത്താന്‍ ഈ സംരംഭം ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

രാജ്യത്തിന്റെ പൈതൃക ആസ്തികള്‍ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ് രാജ്യത്തുടനീളം ഹെറിറ്റേജ് കമ്മീഷന്‍ നടത്തുന്ന പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങളെന്ന് കമ്മീഷന്‍ വ്യക്തമാക്കി. ഈ കണ്ടെത്തലുകള്‍ രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പന്നമായ പൈതൃകവും സാംസ്‌കാരികവും ചരിത്രപരവുമായ സ്രോതസ്സുകളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതാണ്.