തിരുവനന്തപുരം: മക്കള്‍ തൊഴില്‍ തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് ചേക്കേറുമ്പോള്‍, കേരളത്തിലെ വീടുകളില്‍ ഏകാന്തതയില്‍ കഴിയാന്‍ നിര്‍ബന്ധിതരാകുന്ന വയോജനങ്ങളുടെ എണ്ണം വര്‍ധിക്കുകയാണ്. ഈ പ്രതിസന്ധിക്ക് പരിഹാരമായി, വയോജനക്ഷേമത്തിനായി ഇന്ത്യയില്‍ ആദ്യമായി ഒരു പ്രത്യേക വകുപ്പ് രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട് കേരള സര്‍ക്കാര്‍ മാതൃകയാകുന്നു. പ്രമുഖ പത്രപ്രവര്‍ത്തകരായ നികിത യാദവും അഷ്‌റഫ് പടന്നയും ചേര്‍ന്നെഴുതി ബിബിസി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലേഖനത്തിന്റെ സംഗ്രഹം:

ഇന്ത്യയിലെ തെക്കന്‍ സംസ്ഥാനമായ കേരളത്തില്‍, 70 വയസ്സുള്ള ടി.ഒ. ഡൊമിനിക് മിക്ക ദിവസങ്ങളും തുടങ്ങുന്നത് തന്റെ മക്കളിലൊരാളെ ഫോണ്‍ വിളിച്ചുകൊണ്ടാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു മകന്‍ അയല്‍സംസ്ഥാനമായ കര്‍ണാടകയിലും, മറ്റേയാള്‍ ഗള്‍ഫിലുമാണ് താമസം. മികച്ച തൊഴിലവസരങ്ങള്‍ തേടി വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് മുമ്പ് അവര്‍ വീടുവിട്ടുപോയതോടെ, ഡൊമിനിക്കും ഭാര്യ എം.ജെ. മാര്‍ത്തയും വീട്ടിലെ കാര്യങ്ങള്‍ ഒറ്റയ്ക്ക് നോക്കാന്‍ നിര്‍ബന്ധിതരായി.

ആ ഫോണ്‍ വിളികള്‍ ആശ്വാസം നല്‍കുന്നവയാണ്; ആരോഗ്യം, കാലാവസ്ഥ തുടങ്ങിയ പതിവ് കാര്യങ്ങളാണ് അതില്‍ സംസാരിക്കാറുള്ളത്. എന്നാല്‍ വീട്ടില്‍ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുള്ളപ്പോള്‍ ഓടിയെത്താന്‍ മക്കള്‍ക്ക് കഴിയുന്നില്ല. ഇന്ത്യയില്‍ ഏറ്റവും വേഗത്തില്‍ പ്രായമായ ജനസംഖ്യ വര്‍ധിച്ചുവരുന്ന സംസ്ഥാനമായ കേരളത്തില്‍, മക്കള്‍ ജോലി തേടി ദൂരസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നതിനാല്‍ തനിച്ചാകുന്ന വയോജനങ്ങളുടെ എണ്ണം വര്‍ധിച്ചുവരികയാണ്. ഈ അവസ്ഥ ഇപ്പോള്‍ സാധാരണമായി മാറുകയാണ്. വയോജനങ്ങളുടെ പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി, ഇന്ത്യയില്‍ തന്നെ ആദ്യത്തേതെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ഒരു പ്രത്യേക വകുപ്പ് രൂപീകരിക്കുന്നതായി കഴിഞ്ഞ മാസം സംസ്ഥാന സര്‍ക്കാര്‍ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.

'ഞങ്ങള്‍ പൂര്‍ണ്ണമായും അയല്‍വാസികളെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്,' ഒരു കാലത്ത് കുട്ടികളുടെ സംസാരങ്ങള്‍ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരുന്ന, എന്നാല്‍ ഇപ്പോള്‍ മിക്കപ്പോഴും നിശബ്ദമായ വീട്ടിലിരുന്ന് ഡൊമിനിക് പറയുന്നു. 'മക്കള്‍ വളരെ അപൂര്‍വ്വമായേ വരാറുള്ളൂ. സഹായിക്കാന്‍ ബന്ധുക്കളാരും അടുത്തില്ല. കാര്യങ്ങള്‍ കൂടുതല്‍ ദുഷ്‌കരമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.' അരികിലിരുന്ന് മാര്‍ത്ത പറയുന്നു, വാര്‍ദ്ധക്യത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗമായി ഏകാന്തത ഇന്ന് വളരെ സാധാരണമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

ഇവരുടെ കഥ ഒറ്റപ്പെട്ടതല്ല. തലമുറകളായി ഇന്ത്യയിലെ വയോജനങ്ങള്‍ മക്കള്‍ക്കൊപ്പമാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്, പരിചരണത്തിനായി അവരെ ആശ്രയിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാല്‍ ജോലിക്കും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുമായി മക്കള്‍ വീട് വിട്ടുപോകുന്നത് ഈ പാരമ്പര്യത്തെ ക്രമേണ ദുര്‍ബലപ്പെടുത്തി. പ്രത്യേകിച്ചും ഇന്ത്യയില്‍ ഏറ്റവും വേഗത്തില്‍ പ്രായമായ ജനസംഖ്യ വര്‍ദ്ധിക്കുന്ന കേരളത്തില്‍. ഈ സാഹചര്യത്തോടാണ് സര്‍ക്കാര്‍ ഇപ്പോള്‍ പ്രതികരിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നത്.

പുതിയ വകുപ്പിന്റെ പ്രവര്‍ത്തനം 'ഏജിംഗ് ഇന്‍ പ്ലേസ്' (Ageing in place) എന്ന ആശയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. വയോജനങ്ങളെ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിന് പകരം, സ്വന്തം വീടുകളിലും സമൂഹത്തിലും തന്നെ തുടരാന്‍ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്ന് വകുപ്പ് തലവന്‍ ഡോ. രത്തന്‍ കേല്‍ക്കര്‍ പറയുന്നു. കമ്മ്യൂണിറ്റി, ഹോം-ബേസ്ഡ് കെയര്‍ (വീടുകളില്‍ പോയി നല്‍കുന്ന പരിചരണം) സേവനങ്ങള്‍ വിപുലീകരിക്കുക, വയോജനങ്ങളെ അര്‍ത്ഥവത്തായ സാമൂഹിക പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന 'സോഷ്യല്‍ പ്രിസ്‌ക്രൈബിംഗ്' തുടങ്ങിയവ ഈ പദ്ധതികളില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നു.

സര്‍ട്ടിഫൈഡ് കെയര്‍ഗീവര്‍ പരിശീലന പരിപാടി, പ്രൊഫഷണല്‍ കെയര്‍ വര്‍ക്ക് ഫോഴ്‌സ് നിര്‍മ്മാണം, വയോജന പാര്‍ക്കുകള്‍, പകല്‍വീടുകള്‍, ഫിറ്റ്‌നസ് സൗകര്യങ്ങള്‍ എന്നിവയും സര്‍ക്കാര്‍ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. സംസ്ഥാനതലത്തില്‍ വയോജനങ്ങളുടെ സര്‍വേ നടത്തി, ഭാവിയിലേക്കുള്ള ഒരു 'സില്‍വര്‍ ഇക്കോണമി റോഡ്മാപ്പ്' തയ്യാറാക്കാനും പദ്ധതിയുണ്ട്. 'വാര്‍ദ്ധക്യം ഇനി വെറുമൊരു ക്ഷേമപ്രശ്‌നമല്ല,' ഡോ. കേല്‍ക്കര്‍ പറയുന്നു. 'അത് ആരോഗ്യം, ഭവനം, ഗതാഗതം, തദ്ദേശഭരണം, സാങ്കേതികവിദ്യ, തൊഴില്‍, സുരക്ഷ, സാമ്പത്തിക സേവനങ്ങള്‍, സാമൂഹിക ജീവിതം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നു.'

ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന സംസ്ഥാനങ്ങളില്‍ ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ വയോജനങ്ങളുള്ളത് കേരളത്തിലാണ്. റിസര്‍വ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ സമീപകാല റിപ്പോര്‍ട്ട് പ്രകാരം, 2036-ഓടെ കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 22.8 ശതമാനവും (ഏകദേശം നാലിലൊന്ന്) 60 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ളവരായിരിക്കും. ദേശീയ ശരാശരി 14.9 ശതമാനം മാത്രമാണ്. മികച്ച ആരോഗ്യസംരക്ഷണം, ഉയര്‍ന്ന ആയുര്‍ദൈര്‍ഘ്യം, കുറഞ്ഞ ജനനനിരക്ക് എന്നിവ കേരളത്തെ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ സംസ്ഥാനങ്ങളില്‍ ഒന്നാക്കി മാറ്റി. അതേസമയം, തലമുറകള്‍ തൊഴിലിനായി ഗള്‍ഫിലേക്കും യൂറോപ്പിലേക്കും മറ്റ് സ്ഥലങ്ങളിലേക്കും കുടിയേറുകയും മാതാപിതാക്കളെ പിന്നിലാക്കുകയും ചെയ്തു.

പണമയക്കുന്നത് വരുമാനവും ജീവിതനിലവാരവും വര്‍ദ്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അത് മറ്റൊരു വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ് ഉയര്‍ത്തിയിരിക്കുന്നത്: കൂടുതല്‍ വയോജനങ്ങള്‍ മക്കളില്‍ നിന്ന് അകന്ന് വാര്‍ദ്ധക്യം ചെലവഴിക്കാന്‍ നിര്‍ബന്ധിതരാകുന്നു. വിദേശത്ത് താമസിക്കുന്നവര്‍ക്ക് ഈ അകലം ഒരു മാനസിക ഭാരമാണ്. 'ഞാന്‍ കൃത്യമായി നാട്ടിലേക്ക് പണമയക്കാറുണ്ടെങ്കിലും, സാമ്പത്തിക സഹായം മാത്രം പോരാ,' കേരളത്തില്‍ തനിച്ചായി താമസിക്കുന്ന മാതാപിതാക്കളെക്കുറിച്ച് സിഡ്‌നിയില്‍ താമസിക്കുന്ന ഐടി വിദഗ്ധന്‍ പറയുന്നു. 'പ്രധാനപ്പെട്ട നിമിഷങ്ങളില്‍, പ്രത്യേകിച്ച് മെഡിക്കല്‍ അത്യാഹിതങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകുമ്പോള്‍ നേരിട്ട് കൂടെയുണ്ടാവുകയോ, അല്ലെങ്കില്‍ മാനസിക പിന്തുണ നല്‍കുകയോ ചെയ്യുക എന്നത് പണം കൊണ്ട് പകരം വെക്കാന്‍ കഴിയില്ല.' തന്റെ മാതാപിതാക്കള്‍ക്ക് അസുഖം വന്നപ്പോള്‍, ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്റര്‍ അകലെ നിന്ന് ഫോണ്‍ കോളുകളെ മാത്രം ആശ്രയിക്കേണ്ടി വന്നതിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, 'ഞാന്‍ എത്ര നിസ്സഹായനാണെന്ന് അന്ന് തോന്നി.'

ഈ വെല്ലുവിളിയെയാണ് കേരള സര്‍ക്കാര്‍ ഇപ്പോള്‍ നേരിടാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നത്. പെന്‍ഷനുകള്‍, കേരളത്തില്‍ വളരെ പ്രചാരമുള്ള കമ്മ്യൂണിറ്റി അധിഷ്ഠിത പാലിയേറ്റീവ് കെയര്‍ സംവിധാനമായ 'വയോമിത്രം' തുടങ്ങിയവ ഇതിനകം നിലവിലുണ്ടെന്ന് ഡോ. കേല്‍ക്കര്‍ പറയുന്നു. എന്നാല്‍, ഈ സേവനങ്ങളെല്ലാം ഒരു കുടക്കീഴില്‍ കൊണ്ടുവരാന്‍ ഒരു സംവിധാനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നതാണ് കുറവ്. 'എല്ലാ മേഖലകളെയും ഏകോപിപ്പിക്കാനും, പോരായ്മകള്‍ തിരിച്ചറിയാനും, ഭാവിയിലേക്കുള്ള പദ്ധതികള്‍ തയ്യാറാക്കാനും ഉത്തരവാദിത്തപ്പെട്ട ഒരൊറ്റ സംവിധാനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല,' അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്‍ക്കുന്നു. എന്നാല്‍ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും സേവനങ്ങളും കൊണ്ട് മാത്രം വാര്‍ദ്ധക്യകാല വെല്ലുവിളികള്‍ പരിഹരിക്കാന്‍ കഴിയില്ലെന്നും അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു. 'ഏകാന്തതയും സാമൂഹികമായ ഒറ്റപ്പെടലും കേരളത്തിലെ വാര്‍ദ്ധക്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളികളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു.' ഇത് പരിഹരിക്കാന്‍, വയോജനങ്ങളുടെ ഒറ്റപ്പെടല്‍ കുറയ്ക്കുന്നതിനായി സന്നദ്ധ സേവന ശൃംഖലകളും സാമൂഹിക പരിപാടികളും ഈ വകുപ്പ് ആലോചിക്കുന്നുണ്ട്. 'മക്കള്‍ എവിടെ താമസിക്കുന്നു എന്നത് പരിഗണിക്കാതെ, കേരളത്തിലെ ഒരു വയോജനവും അവഗണിക്കപ്പെട്ടവരോ ഒറ്റപ്പെട്ടവരോ ആണെന്ന് തോന്നരുത് എന്നതാണ് ഞങ്ങളുടെ കാഴ്ചപ്പാട്.'

വാര്‍ദ്ധക്യത്തില്‍ ഒറ്റപ്പെടും എന്ന ഭയം രാജ്യത്തുടനീളം വര്‍ദ്ധിച്ചുവരികയാണെന്ന് ഡോക്ടര്‍മാര്‍ പറയുന്നു. 'എനിക്ക് അസുഖം വന്നാല്‍, ഞാന്‍ മറ്റൊരാളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വന്നാല്‍, ആര് നോക്കും?' ഡല്‍ഹിയിലെ അപ്പോളോ ആശുപത്രിയിലെ ജെറിയാട്രിക്‌സ് വിഭാഗം മേധാവി ഡോ. പ്രസൂണ്‍ ചാറ്റര്‍ജിയുടെ രോഗികള്‍ ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യമാണിത്. പങ്കാളിയെ നഷ്ടപ്പെട്ടവരോ മക്കള്‍ ദൂരേക്ക് പോയവരോ ആയ പല രോഗികളും തനിച്ചാണ് താമസിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിലെ വലിയൊരു വിടവിനെക്കുറിച്ചും ഡോ. ചാറ്റര്‍ജി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു: ജെറിയാട്രിക് (വാര്‍ദ്ധക്യകാല) വിദഗ്ധരുടെ കുറവാണ് പ്രധാന പ്രശ്‌നം. വയോജനങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങള്‍ക്കായി രൂപകല്‍പ്പന ചെയ്യാത്ത സേവനങ്ങളെയാണ് പലരും ഇപ്പോഴും ആശ്രയിക്കുന്നത്. പകല്‍വീടുകള്‍, സാമൂഹിക ഇടങ്ങള്‍ എന്നിവ മുതല്‍ പ്രാഥമിക ആരോഗ്യ സംരക്ഷണവും വയോജനങ്ങള്‍ക്ക് സാമൂഹികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങളും വരെ നീളുന്ന ഒരു വിശാലമായ പിന്തുണ ശൃംഖലയാണ് വേണ്ടതെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. 'ഒരൊറ്റ വകുപ്പിന് മാത്രം ഇതൊന്നും ചെയ്യാന്‍ കഴിയില്ല.'

ഇത്തരം പദ്ധതികള്‍ നടപ്പിലാക്കുമ്പോള്‍ തന്നെ, ഈ പുതിയ വകുപ്പിന് അതിന് ആവശ്യമായ വിഭവങ്ങളുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം ഉയരുന്നുണ്ട്. വയോജന ക്ഷേമത്തിനായി ഈ വര്‍ഷം സര്‍ക്കാര്‍ 100 ദശലക്ഷം രൂപയാണ് നീക്കിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതൊരു പ്രതീകാത്മക തുക മാത്രമാണെന്ന് ചിലര്‍ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. എന്നാല്‍ ഇത് ഏകോപന ശേഷി വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കാനും, പൈലറ്റ് പദ്ധതികളെ പിന്തുണയ്ക്കാനും, ദീര്‍ഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഡാറ്റാ സംവിധാനങ്ങള്‍ വികസിപ്പിക്കാനുമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നതെന്ന് ഡോ. കേല്‍ക്കര്‍ പറയുന്നു. 'വാര്‍ദ്ധക്യത്തെ ഒരു ഹ്രസ്വകാല പദ്ധതിയായാണല്ല സര്‍ക്കാര്‍ കാണുന്നത്, അതൊരു ദീര്‍ഘകാല വികസന മുന്‍ഗണനയാണ്,' അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്‍ക്കുന്നു.

ഈ നയപരമായ തീരുമാനങ്ങള്‍ മാത്രം പോരാ എന്നും, സ്വകാര്യ മേഖലയുടെ പങ്കാളിത്തവും ദത്തെടുക്കല്‍ പോലുള്ള ആശയങ്ങളും വേണമെന്നും ചില വിദഗ്ധര്‍ വാദിക്കുന്നു. 'സീനിയര്‍ കെയര്‍ മേഖലയില്‍ കൃത്യമായ നിയന്ത്രണങ്ങളില്ല,' കേരളം ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളില്‍ വയോജന പരിചരണ കേന്ദ്രങ്ങള്‍ നടത്തുന്ന 'അതുല്യ സീനിയര്‍ കെയര്‍' സിഇഒ ശ്രീനിവാസന്‍ ഗോവിന്ദരാജ് പറയുന്നു. 'നിരവധി ചെറിയ സ്ഥാപനങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും ഏകീകൃത നിലവാരമോ ഗുണനിലവാര അളവുകോലുകളോ ഇല്ല.' ക്ഷേമപദ്ധതികള്‍ മാത്രമല്ല, പണം നല്‍കി സ്വകാര്യ സേവനങ്ങള്‍ ലഭിക്കാന്‍ കഴിയാത്ത കുടുംബങ്ങളെക്കൂടി സഹായിക്കുന്ന വിശ്വസനീയവും നിയന്ത്രിതവുമായ ഒരു പരിചരണ സംവിധാനമാണ് കേരളത്തിലെ വയോജനങ്ങള്‍ക്ക് ആവശ്യമെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

82 വയസ്സുള്ള റിട്ടയേര്‍ഡ് ശാസ്ത്രജ്ഞന്‍ എം.എസ്.ആര്‍. ദേവിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, വയോജനങ്ങള്‍ ലോകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് പ്രസക്തമായ ചോദ്യം. സ്വീഡന്‍ പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളില്‍ നിന്ന് കേരളത്തിന് പാഠങ്ങള്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളാന്‍ കഴിയുമെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിക്കുന്നു. 'ആശയവിനിമയം അത്യാവശ്യമാണ്,' അദ്ദേഹം പറയുന്നു. 'ഭക്ഷണമോ ആരോഗ്യ സേവനങ്ങളോ മാത്രമല്ല, സാമൂഹിക ജീവികളായ മനുഷ്യര്‍ക്ക് പരസ്പരം ബന്ധപ്പെടാന്‍ ഇടങ്ങള്‍ ആവശ്യമാണ്.'

വീട്ടില്‍, ഡൊമിനിക്കും മാര്‍ത്തയും നയങ്ങള്‍ വരുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കുന്നില്ല. പണ്ടെന്നപോലെ അവര്‍ ഇപ്പോഴും അയല്‍വാസികളെ ആശ്രയിക്കുന്നു. മാര്‍ത്ത പറയുന്നു, അവര്‍ക്ക് വേണ്ടത് സങ്കീര്‍ണ്ണമായ ഒന്നല്ല - താന്‍ വിളിക്കുമ്പോള്‍ ഓടിയെത്താന്‍ കഴിയുന്ന ഒരാള്‍.

കടലുകളും സമയമേഖലകളും കൊണ്ട് വിഭജിക്കപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങളുള്ള കേരളത്തില്‍, പുതിയ സര്‍ക്കാര്‍ വകുപ്പിന് ആ പിന്തുണ നല്‍കാന്‍ കഴിയുമോ എന്നത് കാത്തിരുന്നു കാണേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.