2026 ജനുവരിയില്‍, വെനിസ്വേലന്‍ പ്രസിഡന്റ് നിക്കോളാസ് മഡുറോയെ രഹസ്യനീക്കത്തിലൂടെ വളരെ പെട്ടെന്ന് പുറത്താക്കാന്‍ കഴിഞ്ഞതിന്റെ ആത്മവിശ്വാസത്തിലാണ് ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഇറാന്‍ എന്ന കൂടുതല്‍ അപകടകാരിയും ശക്തനുമായ ശത്രുവിന് നേരെ നീങ്ങിയത്. ഇറാന് മേല്‍ നടത്തുന്ന ഈ അത്യാധുനിക രഹസ്യ സൈനിക നീക്കം വെനിസ്വേലയിലേതുപോലെ യാതൊരു വിലയും നല്‍കാതെ വിജയം സമ്മാനിക്കുമെന്ന തെറ്റായ ധാരണയിലാണ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്‍ഡ് ട്രംപ് പ്രവര്‍ത്തിച്ചത്. എന്നാല്‍, ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ സൈനിക നീക്കം ആരംഭിച്ച് മാസങ്ങള്‍ പിന്നിട്ടപ്പോള്‍, വാഷിംഗ്ടണ്‍ ഒരിക്കല്‍ക്കൂടി പരിചിതമായ ഒരു യുദ്ധക്കുരുക്കില്‍ അകപ്പെട്ടു.

ഒരു യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രാരംഭ വിജയങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിന്‍സ്റ്റണ്‍ ചര്‍ച്ചില്‍ പണ്ട് പറഞ്ഞ പ്രശസ്തമായ വാക്കുകള്‍ ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ്: 'ഇത് അവസാനമല്ല. ഇത് അവസാനത്തിന്റെ തുടക്കം പോലുമല്ല. എന്നാല്‍, ഇത് ഒരുപക്ഷേ തുടക്കത്തിന്റെ അവസാനമായിരിക്കാം.'

വ്യക്തമായ രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളില്ലാതെ, താല്‍ക്കാലിക സൈനിക പ്രകടനങ്ങള്‍ക്ക് മാത്രം മുന്‍ഗണന നല്‍കിയതുവഴി ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന് വലിയ തന്ത്രപരമായ പിഴവുകള്‍ സംഭവിച്ചു. ഇത് മിഡില്‍ ഈസ്റ്റിലെ അമേരിക്കയുടെ മുന്‍കാല പരാജയങ്ങളെ ഓര്‍മ്മിപ്പിക്കുന്നതും, അമേരിക്കയുടെ പ്രതിരോധശേഷി തകര്‍ക്കുന്നതുമാണ്.

ഈ സൈനിക നീക്കത്തില്‍ അമേരിക്കയ്ക്ക് സംഭവിച്ച പ്രധാന തന്ത്രപരമായ പിഴവുകള്‍ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

'പെട്ടെന്നുള്ള വിജയം' എന്ന മിഥ്യാധാരണ

ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തെറ്റ് ഇറാന്റെ പ്രതിരോധശേഷിയെയും ദേശീയബോധത്തെയും തെറ്റായി വിലയിരുത്തിയതാണ്. 2026-ലെ സൈനിക നീക്കത്തിന്റെ തുടക്കത്തില്‍ ഇറാന്റെ നാവികസേനയെ തകര്‍ക്കാനും പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖാംനഇയെ വധിക്കാനും അമേരിക്കക്ക് കഴിഞ്ഞു. ഇത് വലിയൊരു താല്‍ക്കാലിക സൈനിക വിജയമായിരുന്നെങ്കിലും, ദീര്‍ഘകാലാടിസ്ഥാനത്തില്‍ തന്ത്രപരമായ പരാജയമായി മാറിയെന്ന് പ്രമുഖ ഗവേഷണ സ്ഥാപനമായ 'കാറ്റോ ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്' നിരീക്ഷിക്കുന്നു.

ആകാശാക്രമണങ്ങളോ പ്രമുഖ നേതാക്കളുടെ വധങ്ങളോ ഇറാനില്‍ ഒരു ജനാധിപത്യ വിപ്ലവത്തിന് വഴിതുറന്നില്ല. പകരം, വര്‍ഷങ്ങളായി വേരൂന്നിയ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്‍ഡ് കോര്‍പ്സിന്റെ, കൂടുതല്‍ കടുത്ത നിലപാടുള്ള സൈനിക വിഭാഗത്തിന്റെ കൈകളിലേക്ക് അധികാരം കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുകയാണ് ചെയ്തത്. 'തുടക്കക്കാര്‍ തന്ത്രങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോള്‍, പ്രൊഫഷണലുകള്‍ അതിന്റെ തുടര്‍ച്ചയെയും വിഭവങ്ങളെയും കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു' എന്ന ജനറല്‍ ഒമര്‍ ബ്രാഡ്‌ലിയുടെ വാക്കുകള്‍ ശരിവെക്കുന്നതായിരുന്നു ഇറാന്റെ പ്രതികരണം.

ഇറാന്റെ തിരിച്ചടിയെ കുറച്ചുകാണല്‍

ഇറാന്‍ തങ്ങളുടെ ആക്രമണങ്ങള്‍ അമേരിക്കന്‍ കേന്ദ്രങ്ങളിലോ അല്ലെങ്കില്‍ അവരുടെ പ്രോക്സി ഗ്രൂപ്പുകളിലോ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തുമെന്നാണ് വാഷിംഗ്ടണ്‍ കരുതിയത്. എന്നാല്‍ യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം തന്നെ ഇറാന്‍ മിസൈലുകളും അത്യാധുനിക ഡ്രോണുകളും ആറ് ഗള്‍ഫ് അറബ് രാജ്യങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രങ്ങളില്‍ ഒരേസമയം പതിച്ചു. ഇത് മേഖലയിലെ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളെ പൂര്‍ണ്ണമായി തകര്‍ത്തു. ഇറാന്റെ മിസൈല്‍ ശേഷി തകര്‍ക്കാന്‍ അമേരിക്കയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞതുമില്ല; അവരുടെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകളുടെയും മൊബൈല്‍ ലോഞ്ചറുകളുടെയും 70 ശതമാനവും ഭൂഗര്‍ഭ 'മിസൈല്‍ നഗരങ്ങളില്‍' സുരക്ഷിതമായി ഇപ്പോഴും സജീവമാണ്.

ആഗോള സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങള്‍

അമേരിക്ക ഇറാന് മേല്‍ ഏര്‍പ്പെടുത്തിയ കടുത്ത നാവിക ഉപരോധത്തിന് ഇറാന്‍ മറുപടി നല്‍കിയത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കപ്പല്‍പ്പാതയായ ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ടാണ്. ലോകത്തെ 25 ശതമാനം എണ്ണയും കടന്നുപോകുന്ന ഈ പാതയില്‍ ഇറാന്‍ നികുതിയും മൈനുകളും സ്ഥാപിച്ചതോടെ ആഗോള വിപണിയില്‍ എണ്ണവില ബാരലിന് 100 ഡോളറിന് മുകളിലായി.

ഇത് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളില്‍ കടുത്ത പണപ്പെരുപ്പത്തിന് കാരണമായി. ഒടുവില്‍, ആഗോള ഊര്‍ജ്ജ വിപണിയെ തകര്‍ച്ചയില്‍ നിന്ന് രക്ഷിക്കാന്‍ ഇറാന് മേലുള്ള ചില എണ്ണ ഉപരോധങ്ങളില്‍ ഇളവ് വരുത്താന്‍ അമേരിക്ക നിര്‍ബന്ധിതരായി. ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ തകര്‍ക്കാന്‍ തുടങ്ങിയ യുദ്ധത്തില്‍ അമേരിക്കയ്ക്ക് തന്നെ ഒടുവില്‍ പിന്നോട്ട് പോകേണ്ടി വന്നു.

നയതന്ത്രത്തിന്റെ പരാജയവും ആണവ ഭീഷണിയും

ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതി പൂര്‍ണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതായിരുന്നു അമേരിക്കയുടെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം. എന്നാല്‍ നയതന്ത്ര ചര്‍ച്ചകളുടെ എല്ലാ വഴികളും അടച്ച് ഇറാനോട് 'നിബന്ധനകളില്ലാത്ത കീഴടങ്ങലിന്' ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോള്‍ ഇറാന് മുന്നില്‍ മറ്റ് വഴികളില്ലാതായി. യുദ്ധത്തിന് മുന്‍പ് അന്താരാഷ്ട്ര കരാറുകള്‍ക്കപ്പുറം ആണവ നിയന്ത്രണങ്ങള്‍ക്ക് ഇറാന്‍ തയ്യാറായിരുന്നു. എന്നാല്‍ അമേരിക്കന്‍ സൈനിക ഭീഷണി ശക്തമായതോടെ, തങ്ങളുടെ നിലനില്‍പ്പിന് ആണവായുധം ഒരു ആഡംബരമല്ല, മറിച്ച് അത്യന്താപേക്ഷിതമായ ആവശ്യമാണെന്ന നിലപാടിലേക്ക് ഇറാന്‍ എത്തിച്ചേര്‍ന്നു.
രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ നഷ്ടപ്പെട്ട് യുദ്ധം കേവലം പ്രതികാര നടപടിയായി മാറുമ്പോള്‍ അത് അവസാനിക്കാത്ത പ്രതിസന്ധികള്‍ക്ക് കാരണമാകുന്നു.

പുതിയ ആഗോള സമവാക്യങ്ങളും അമേരിക്കയുടെ സ്വാധീനക്കുറവും

ഈ യുദ്ധം അമേരിക്കന്‍ വിരുദ്ധ ചേരികളുടെ വളര്‍ച്ചക്ക് വേഗം കൂട്ടി. വിദേശനയ വിദഗ്ദ്ധനായ റോബര്‍ട്ട് കാഗന്റെ നിരീക്ഷണമനുസരിച്ച്, അമേരിക്കയുടെ ഈ വലിയ തെറ്റായ കണക്കുകൂട്ടല്‍ കാരണം ലോകം 'പോസ്റ്റ്-അമേരിക്കന്‍' യുഗത്തിലേക്ക് വേഗത്തില്‍ മാറുകയാണ്. ഇറാനെ ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിന് പകരം, ഈ യുദ്ധം അമേരിക്കയുടെ പ്രധാന എതിരാളികളായ ചൈനയെയും റഷ്യയെയും ഇറാനോട് കൂടുതല്‍ അടുപ്പിച്ചു. ചൈനീസ് സെമികണ്ടക്ടര്‍ ചിപ്പുകളും തത്സമയ സാറ്റലൈറ്റ് ദൃശ്യങ്ങളും ഡ്രോണ്‍ സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഇറാന് ഈ യുദ്ധത്തില്‍ വലിയ പിന്തുണയായി ലഭിച്ചു.

വളരെ കുറഞ്ഞ ചിലവില്‍ പെട്ടെന്ന് അവസാനിപ്പിക്കാം എന്ന അഹങ്കാരത്തോടെയാണ് ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഈ യുദ്ധത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്. എന്നാല്‍ സമാധാനത്തിനായുള്ള വ്യക്തമായ പദ്ധതികളില്ലാതെ ഒരു യുദ്ധവും ആരംഭിക്കരുത് എന്ന പ്രാഥമിക തത്വം അവര്‍ മറന്നു.

ഭരണകൂടം തകരുമെന്ന മിഥ്യാധാരണയ്ക്ക് പിന്നാലെ പോയ അമേരിക്കയ്ക്ക് തങ്ങളുടെ സൈനിക പ്രതിരോധ ശേഷി നഷ്ടപ്പെടുകയും ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ തകര്‍ച്ചയിലേക്ക് തള്ളിവിടുകയുമാണ് ചെയ്യേണ്ടി വന്നത്. ചരിത്രവിജയമായല്ല, മറിച്ച് സൈനിക അഹങ്കാരം വരുത്തിവെച്ച ഏറ്റവും വലിയ തന്ത്രപരമായ ദുരന്തമായാകും 'ഓപ്പറേഷന്‍ എപ്പിക് ഫ്യൂരി' ഓര്‍മ്മിക്കപ്പെടുക.