പ്രാദേശിക സുരക്ഷാ പങ്കാളിത്തത്തിൽ ഇന്ത്യ തങ്ങളുടെ നിലപാടുകൾ ക്രിയാത്മകമായി പരിഷ്കരിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. മേധാവിത്വപരമായ ഒരു സമീപനത്തിന് പകരം അയൽരാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തെ മാനിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ‘റെസ്പെക്ട്ഫുൾ റെസ്‌പോണ്ടർ’ (ആദരവോടെ പ്രതികരിക്കുന്നവർ) എന്ന പുതിയ മാതൃകയാണ് ഇന്ത്യ ഇപ്പോൾ ഇക്കാര്യത്തിൽ സ്വീകരിക്കുന്നത്.
2010-ൽ അന്നത്തെ വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി നിരുപമ റാവു സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, പ്രാദേശിക സുരക്ഷാ ഭാരം ഇന്ത്യക്ക് ഒറ്റയ്ക്ക് വഹിക്കാനാവില്ല. 2020-ഓടെ ഇന്ത്യയെ ഒരു "മുൻഗണനാ സുരക്ഷാ പങ്കാളി" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു തുടങ്ങിയത് ഈ തന്ത്രപരമായ മാറ്റത്തിന്റെ സൂചനയായിരുന്നു.
ഈ പുതിയ സമീപനം മൂന്ന് തത്വങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്:
1. ക്ഷണിക്കപ്പെടാത്ത ഇടപെടലുകൾ എവിടെയുമില്ല. സഹായം ആവശ്യമുള്ള അയൽരാജ്യങ്ങളുടെ അഭ്യർത്ഥന ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ ഇന്ത്യ ഇടപെടുകയുള്ളൂ. ഇത് രാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തോടുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ബഹുമാനത്തെ കാണിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, 2004-ലെ സുനാമി സമയത്തും ശ്രീലങ്കയിലെ ഡിത്വ ചുഴലിക്കാറ്റ് സമയത്തും ലങ്കൻ അധികൃതർ ഔദ്യോഗികമായി ആവശ്യപ്പെട്ടതിന് ശേഷമാണ് ഇന്ത്യ സഹായമെത്തിച്ചത്.
2. **ആഭ്യന്തര നിക്ഷേപം: ഈ സേവനങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കാൻ ഇന്ത്യയുടെ സാങ്കേതിക മേഖലയിൽ കൂടുതൽ നിക്ഷേപം ആവശ്യമാണ്. ഡ്രോണുകൾ, ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് എന്നിവയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ സമുദ്ര നിരീക്ഷണം, സാറ്റലൈറ്റ് സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്. ചൈനയിൽ നിന്നും പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്നുമുള്ള ഭീഷണികളെ നേരിടുന്നതിനൊപ്പം തന്നെ മാനുഷിക സഹായങ്ങൾക്കായി പ്രത്യേക ബജറ്റും സൗകര്യങ്ങളും ഇന്ത്യ കണ്ടെത്തുന്നുണ്ട്.
3. ആദ്യത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അയൽരാജ്യങ്ങൾ ഒരു പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിൽ ആദ്യം വിളിക്കുന്ന പങ്കാളിയായി മാറാനാണ് ഇന്ത്യ ശ്രമിക്കുന്നത്. സഹായം വേഗത്തിൽ എത്തിക്കുകയും എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ നേട്ടങ്ങൾക്കായി അവിടെ തങ്ങാതെ മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു വിശ്വസ്ത പങ്കാളിയായി ഇന്ത്യ സ്വയം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
4. വെല്ലുവിളികളും ചൈനീസ് സ്വാധീനവും

ചൈനയുടെ സാമ്പത്തിക ശേഷിയോട് മത്സരിക്കാൻ ഇന്ത്യക്ക് പരിമിതികളുണ്ട്. എങ്കിലും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സാമീപ്യം (48 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ സഹായമെത്തിക്കാനുള്ള കഴിവ്), സാംസ്കാരികവും ചരിത്രപരവുമായ ബന്ധങ്ങൾ, സമാധാനപരമായ സഹവർത്തിത്വത്തിനുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത എന്നിവ ഇന്ത്യക്ക് മുൻതൂക്കം നൽകുന്നു.
ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്ര മേഖലയിലെ സുരക്ഷാ സംവിധാനം ഏതെങ്കിലും ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ മാത്രം മേധാവിത്വത്തിലായിരിക്കില്ല. പകരം, രാജ്യങ്ങൾ അവരുടെ വിശ്വസ്തതയും പരമാധികാരത്തോടുള്ള ആദരവും കണക്കിലെടുത്ത് പങ്കാളികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഒരു ബഹുധ്രുവ സംവിധാനമായിരിക്കും അവിടെ നിലനിൽക്കുക. 'സാഗർ ബന്ധു' പോലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇന്ത്യ ഈ പാതയിലാണെന്ന് തെളിയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.