ടെഹ്‌റാന്‍: മാസങ്ങള്‍ക്ക് മുന്‍പ് യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തില്‍ വ്യോമാക്രമണത്തില്‍ കൊല്ലപ്പെട്ട ഇറാന്‍ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖാംനഇയുടെ സംസ്‌കാര ചടങ്ങുകള്‍ക്ക് ടെഹ്റാനില്‍ തുടക്കമായി. 86 വയസ്സായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. ഇറാന്‍ തലസ്ഥാനമായ ടെഹ്റാനിലെ ഗ്രാന്‍ഡ് മൊസല്ലയിലാണ് ഖാംനഇയുടെ മൃതദേഹം പൊതുദര്‍ശനത്തിന് വെച്ചിരിക്കുന്നത്. ശനിയാഴ്ച പുലര്‍ച്ചെ മുതല്‍ കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകള്‍ ഗ്രാന്‍ഡ് മൊസല്ലയിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വാഹന ഗതാഗതം പൂര്‍ണ്ണമായും തടസ്സപ്പെട്ട നഗരത്തിലൂടെ വലിയൊരു ജനാവലി തന്നെയാണ് സംസ്‌കാര ചടങ്ങുകളില്‍ പങ്കെടുക്കാനായി എത്തിയത്.

പലരും ബാനറുകളും പതാകകളും ഏന്തിയിരുന്നു. നഗരത്തിലുടനീളമുള്ള കൂറ്റന്‍ ബോര്‍ഡുകളില്‍ ഖാംനഇയുടെ ചിത്രങ്ങള്‍ പതിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഷിയാ സംസ്‌കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായി ഭക്തര്‍ നെഞ്ചത്തടിച്ച് വിലപിക്കുന്ന കാഴ്ചയും ദൃശ്യമായിരുന്നു. 'എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട നേതാവ് അലി ഖാംനഇയോട് വിടപറയാനാണ് ഞാന്‍ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നത്,' 27 കാരിയായ ഹനാനെ മൗസവി വിതുമ്പിക്കൊണ്ട് പറഞ്ഞു. 'ഇങ്ങനെയൊരു ദിവസം കാണുമെന്ന് ഞാന്‍ കരുതിയിരുന്നില്ല. ഈ ദുരന്തത്തിന് മുന്‍പേ ഞാന്‍ മരിച്ചിരുന്നെങ്കില്‍ എന്ന് ആഗ്രഹിച്ചുപോവുകയാണ്.'

തെഹ്റാനിലെ തന്റെ വസതിയില്‍ ഖാംനഇ പ്രസംഗിച്ചിരുന്ന അതേ മാതൃകയില്‍ ഒരുക്കിയ സ്റ്റേജിലാണ് മൃതദേഹം പൊതുദര്‍ശനത്തിന് വെച്ചിരിക്കുന്നത്. ഫെബ്രുവരി 28-ന് യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തില്‍ ഇസ്രായേല്‍ നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണത്തില്‍ ഖമേനിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങളില്‍ ചിലരും കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നു.

1989-ല്‍ ആയത്തുള്ള റുഹുള്ള ഖാംനഇിയുടെ സംസ്‌കാര ചടങ്ങിന് സമാനമായ രീതിയില്‍ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകള്‍ തെരുവിലിറങ്ങുമെന്നാണ് ഇറാന്‍ സര്‍ക്കാര്‍ കണക്കുകൂട്ടുന്നത്. 'ഞങ്ങളുടെ രാജ്യത്തെയും മതത്തെയും പ്രതിരോധിക്കാന്‍ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധരാണെന്ന് കാണിക്കാനാണ് ഞങ്ങള്‍ സംസ്‌കാര ചടങ്ങിനെത്തിയത്,' 530 കിലോമീറ്റര്‍ അകലെയുള്ള തബ്രീസ് നഗരത്തില്‍ നിന്ന് എത്തിയ അലി കാസെമി പറഞ്ഞു.

യുഎസുമായുള്ള യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായുള്ള ചര്‍ച്ചകളില്‍ ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്കിലെ സ്വാധീനം ഉപയോഗപ്പെടുത്താന്‍ ഇറാന്‍ സര്‍ക്കാര്‍ ശ്രമിക്കുന്നതിനിടെയാണ് ഈ വന്‍ ജനപങ്കാളിത്തം. അതേസമയം, ഇസ്രായേല്‍ വീണ്ടും ആക്രമണം നടത്തുമോ എന്ന ആശങ്കയും നിലനില്‍ക്കുന്നുണ്ട്.

അമേരിക്കയുടെ 250-ാം സ്വാതന്ത്ര്യദിനമായ ജൂലൈ 4-നാണ് ഇറാന്‍ സംസ്‌കാര ചടങ്ങുകള്‍ക്കായി തിരഞ്ഞെടുത്തത്. ഔദ്യോഗികമായി ഇതിനെക്കുറിച്ച് പ്രതികരിച്ചില്ലെങ്കിലും, ചടങ്ങില്‍ പങ്കെടുത്തവര്‍ 'അമേരിക്ക തുലയട്ടെ' എന്ന് മുദ്രാവാക്യം മുഴക്കി. 1979-ലെ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവ കാലം മുതല്‍ ഇറാനില്‍ പതിവായ ഒരു മുദ്രാവാക്യമാണിത്.

അതേസമയം, സൗത്ത് ഡക്കോട്ടയിലെ മൗണ്ട് റഷ്‌മോറില്‍ നടന്ന ചടങ്ങില്‍ യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്‍ഡ് ട്രംപ് സംസാരിക്കവെ, 'ഞങ്ങള്‍ ഇറാനെ ശരിക്കും അടിച്ചൊതുക്കി. അവര്‍ക്ക് ഒത്തുതീര്‍പ്പിന് വലിയ ആഗ്രഹമുണ്ട്. ശവസംസ്‌കാരത്തിനായി ഞങ്ങള്‍ അവര്‍ക്ക് ഒരാഴ്ചത്തെ സമയം അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്,' എന്ന് പറഞ്ഞു. ഖമേനിയുടെ മൃതദേഹം ഇറാനിലെയും ഇറാഖിലെയും വിവിധ നഗരങ്ങളില്‍ എത്തിക്കും. സംസ്‌കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായി ടെഹ്റാനിലെ തെരുവുകളും വ്യോമപാതയും അടച്ചിട്ടിരിക്കുകയാണ്.

അന്തരിച്ച നേതാവിന്റെ മകനും പുതിയ പരമോന്നത നേതാവുമായ ആയത്തുള്ള മുജ്തബ ഖാംനഇ പിതാവിന്റെ സംസ്‌കാര ചടങ്ങില്‍ പങ്കെടുക്കുമോ എന്നത് വ്യക്തമല്ല. 1989-ല്‍ ഖുമേനിയുടെ സംസ്‌കാര ചടങ്ങില്‍ ഖാംനഇ വിങ്ങിപ്പൊട്ടിക്കൊണ്ട് പങ്കെടുത്തത് ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.

മുജ്തബ ഖാംനഇയെ കൊല്ലുമെന്ന ഇസ്രായേലിന്റെ തുടര്‍ച്ചയായ ഭീഷണികള്‍ക്കെതിരെ ഇറാന്‍ സംയുക്ത സൈനിക കമാന്‍ഡ് മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കിയിട്ടുണ്ട്. വരും ദിവസങ്ങളില്‍ തെറ്റായ കണക്കുകൂട്ടലുകള്‍ ഒഴിവാക്കണമെന്ന് ഇസ്രായേലിനും യുഎസിനും അവര്‍ നിര്‍ദ്ദേശം നല്‍കി.