ന്യൂഡല്‍ഹി: ദീപാവലി ആഘോഷത്തിന്റെ ഭാഗമായി പടക്കങ്ങള്‍ വ്യാപകമായി പൊട്ടിച്ചതോടെ ദല്‍ഹിയിലെ വായുമലിനീകരണം അതിരൂക്ഷമായി. രാത്രി പത്തുമണി കഴിഞ്ഞ് പടക്കം പൊട്ടിക്കരുതെന്ന സുപ്രീംകോടതി നിശ്ചയിച്ച സമയപരിധി മറികടന്നാണ് ദല്‍ഹിയില്‍ പടക്കങ്ങള്‍ പൊട്ടിയത്. നഗരത്തിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളില്‍ മലിനീകരണത്തിന്റെ അളവ് ലോകാരോഗ്യ സംഘടന നിശ്ചയിച്ച പരിധിയുടെ 50 മടങ്ങിലധികമായി ഉയര്‍ന്നതായി ഔദ്യോഗിക കണക്കുകള്‍ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
നവംബര്‍ എട്ടിന് രാത്രി 11 മണിക്ക് അക്ഷര്‍ധാമില്‍ അളവ് ഒരു ഘനമീറ്ററില്‍ 760.99 മൈക്രോഗ്രാം രേഖപ്പെടുത്തി. ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ 24 മണിക്കൂര്‍ ശരാശരി മാര്‍ഗനിര്‍ദേശ പരിധി 15 മൈക്രോഗ്രാമാണ്. ഇതിന്റെ 50.73 മടങ്ങാണ് അക്ഷര്‍ധാമിലെ അളവ്. പടക്കങ്ങളില്‍നിന്നുള്ള പുകയും അന്തരീക്ഷത്തിലെ മറ്റ് മലിനീകരണ ഘടകങ്ങളും ചേര്‍ന്നതോടെ മേഖലയില്‍ പുകമഞ്ഞ് കനത്തു. പലയിടങ്ങളിലും കാഴ്ചപരിധി കുറഞ്ഞതും ആശങ്കയുയര്‍ത്തി.
കേന്ദ്ര മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ബോര്‍ഡിന്റെ സമീര്‍ ആപ്പിലെ കണക്കുപ്രകാരം രാത്രി 11.05ന് ദല്‍ഹിയിലെ ശരാശരി വായുഗുണനിലവാര സൂചിക 373 ആയിരുന്നു. ഇത് 'വളരെ മോശം' വിഭാഗത്തിലാണ്. നോയിഡയില്‍ 319, ഗാസിയാബാദില്‍ 360, ഗുരുഗ്രാമില്‍ 280, ഫരീദാബാദില്‍ 297 എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു സൂചിക. അതേസമയം, അലിപൂര്‍, ബവാന, ബുരാരി, ചാന്ദ്‌നി ചൗക്ക്, മുണ്ട്ക, പഞ്ചാബി ബാഗ്, രോഹിണി, വിവേക് വിഹാര്‍ തുടങ്ങിയ മേഖലകളില്‍ 400 കടന്ന് 'ഗുരുതര' വിഭാഗത്തിലെത്തി.
നവംബര്‍ ഒമ്പതു മുതല്‍ ഏതാനും ദിവസത്തേക്ക് ദല്‍ഹിയിലെ വായുഗുണനിലവാരം ഗുരുതര വിഭാഗത്തിലേക്ക് താഴാന്‍ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് വായുഗുണനിലവാര മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനവും പ്രവചിച്ചിരുന്നു. മലിനീകരണം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ദീപാവലിക്ക് മുമ്പുതന്നെ നിയന്ത്രണങ്ങള്‍ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. എന്നാല്‍ നിയന്ത്രണങ്ങള്‍ ഫലപ്രദമായി നടപ്പാക്കുന്നില്ലെന്ന വിമര്‍ശനവും ശക്തമാണ്. സര്‍ക്കാര്‍ പുറത്തുവിടുന്ന കണക്കുകളുടെ വിശ്വാസ്യതയെ പരിസ്ഥിതി പ്രവര്‍ത്തക ഭവ്രീന്‍ കന്ധാരി ചോദ്യം ചെയ്തു. നഗരത്തിന്റെ ശരാശരി മാത്രം പരിശോധിച്ചാല്‍ ഓരോ പ്രദേശത്തെയും യഥാര്‍ഥ മലിനീകരണനില മനസ്സിലാക്കാനാവില്ലെന്നാണ് അവരുടെ വാദം. പലയിടങ്ങളിലും പൗരന്മാര്‍ സ്ഥാപിച്ച സ്വതന്ത്ര നിരീക്ഷണ ഉപകരണങ്ങള്‍ ഉയര്‍ന്ന മലിനീകരണനില രേഖപ്പെടുത്തുന്നുണ്ടെന്നും അവര്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഐഐടി ഡല്‍ഹി, നംഗ്ലോയ്, എന്‍എസ്‌ഐടി ദ്വാരക എന്നിവിടങ്ങളില്‍ വൈകുന്നേര സമയത്തുപോലും നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങള്‍ പ്രവര്‍ത്തനരഹിതമായിരുന്നുവെന്നും അവര്‍ പറഞ്ഞു.
ദീപാവലി കഴിഞ്ഞും ദല്‍ഹിയില്‍ വായുമലിനീകരണം രൂക്ഷമായി തുടരുന്നത് ശൈത്യകാലത്തെ ആവര്‍ത്തിച്ചുവരുന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധിയിലേക്കാണ് വിരല്‍ചൂണ്ടുന്നത്.