റിയാദ്: സൗദി അറേബ്യയുടെ അതിര്‍ത്തിക്കുള്ളില്‍ പകര്‍ത്തിയ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ ഫോട്ടോഗ്രാഫിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങള്‍ പുറത്ത്. 1861-ല്‍ (ഹിജ്റ 1277) ഈജിപ്ഷ്യന്‍ കേണലായ മുഹമ്മദ് സാദിഖ് മദീനയില്‍ പകര്‍ത്തിയ ചിത്രമാണ് രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ ഫോട്ടോയായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. അല്‍-വജ്, യാന്‍ബു നഗരങ്ങള്‍ക്കിടയിലുള്ള തീര്‍ത്ഥാടന പാതകള്‍ സര്‍വേ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഔദ്യോഗിക ദൗത്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി മദീന സന്ദര്‍ശിച്ചപ്പോഴാണ് അദ്ദേഹം ഈ ചരിത്ര ചിത്രം പകര്‍ത്തിയത്.

'സൗദി അറേബ്യയിലെ ഫോട്ടോ ജേണലിസത്തിന്റെ തുടക്കം' എന്ന പുസ്തകത്തിലാണ് ഈ അപൂര്‍വ്വ ചിത്രത്തെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. അക്കാലത്ത് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന 'വെറ്റ് പ്ലേറ്റ്' സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ ചിത്രം എടുത്തത്. ഇന്നത്തെപ്പോലെ ലളിതമായിരുന്നില്ല അന്നത്തെ ഫോട്ടോഗ്രാഫി; ഭീമാകാരമായ ക്യാമറകളും സങ്കീര്‍ണ്ണമായ രാസപ്രക്രിയകളും ആവശ്യമായിരുന്ന ലോകത്തിലെ ആദ്യകാല ഫോട്ടോഗ്രാഫി രീതിയാണിത്.

ആദ്യ സന്ദര്‍ശനത്തിന് ശേഷം 1881-ല്‍ മുഹമ്മദ് സാദിഖ് വീണ്ടും മക്കയും മദീനയും സന്ദര്‍ശിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ സന്ദര്‍ഭത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഹജ്ജ് കര്‍മ്മങ്ങളുടെ ദൃശ്യങ്ങള്‍ തന്റെ ക്യാമറയില്‍ ഒപ്പിയെടുത്തത്. ഹജ്ജ് ചടങ്ങുകളെ ദൃശ്യരൂപത്തില്‍ രേഖപ്പെടുത്താനുള്ള ലോകത്തിലെ തന്നെ ആദ്യകാല ശ്രമങ്ങളില്‍ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്.

അറേബ്യന്‍ ഉപദ്വീപിന്റെ സാമൂഹികവും മതപരവുമായ ചരിത്രം ദൃശ്യങ്ങളിലൂടെ ഡോക്യുമെന്റ് ചെയ്യുന്നതില്‍ ഈ ചിത്രങ്ങള്‍ നിര്‍ണ്ണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകള്‍ക്ക് മുന്‍പുള്ള വിശുദ്ധ നഗരങ്ങളുടെയും തീര്‍ത്ഥാടന പാതകളുടെയും നേര്‍ക്കാഴ്ചകള്‍ ഈ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ ഇന്നും ചരിത്രപ്രേമികള്‍ക്ക് മുന്നില്‍ സജീവമായി നിലനില്‍ക്കുന്നു.